Zakład Bioróżnorodności Molekularnej

Zakład Bioróżnorodności Molekularnej prowadzi interdyscyplinarne badania nad zmiennością genetyczną, ewolucją i ekologią zwierząt oraz pierwotniaków. Integrujemy biologię molekularną, cytogenetykę, filogeografię, ekologię molekularną oraz nowoczesne metody terenowe. W centrum naszych zainteresowań znajdują się owady (szczególnie Orthoptera i Coleoptera), ptaki, a także pierwotniaki z rodzaju Paramecium, dla których utrzymujemy unikatową w skali międzynarodowej kolekcję żywych szczepów.

Zakład tworzy zespół wysokiej klasy specjalistów w zakresie biologii molekularnej, genetyki populacyjnej, cytogenetyki, ekologii ewolucyjnej, systematyki i nowoczesnych metod sekwencjonowania, co pozwala nam prowadzić projekty o charakterze zarówno podstawowym, jak i aplikacyjnym.
Nasze badania służą rewizjom systematycznym, lepszemu zrozumieniu relacji organizm–środowisko oraz ochronie bioróżnorodności.

Główne obszary badawcze
1. Ewolucja i cytogenetyka owadów (Orthoptera)
Badania filogenezy i zróżnicowania chromosomowego prostoskrzydłych z wykorzystaniem klasycznych i nowoczesnych metod cytogenetycznych.

2. Filogeografia i genetyka populacyjna bezkręgowców (Coleoptera)
Analizy populacyjne i filogeograficzne chrząszczy saproksylicznych i gatunków wskaźnikowych lasów naturalnych, z użyciem NGS, ddRADseq, SNP genotypowania i bioinformatyki.

3. Ekologia i ewolucja ptaków
Badania ptaków jako bioindykatorów zmian środowiskowych, wpływu roślin inwazyjnych i struktury siedlisk, a także hybrydyzacji w obrębie dzięciołów.

4. Systematyka, filogeneza i ekologia molekularna orzęsków (Paramecium)
Prace nad delimitacją gatunków, barkodingiem, zmiennością wewnątrzpopulacyjną i ko-ewolucją gospodarz–symbiont.
ZBM administruje unikatową kolekcją żywych szczepów z rodzaju Paramecium.

5. Bioróżnorodność mikro- i meiofauny
Badania metabarkodingowe i ekologiczne m.in. niesporczaków i mikrofauny siedlisk nadrzecznych.
 
Metody i infrastruktura
NGS/HTS, ddRADseq, SNP genotyping, metabarkoding DNA, analizy mikrobiomu, cytogenetyka (C banding, fluorochromy, FISH), nowoczesna aparatura terenowa (fotopułapki, termowizja, automatyczne rejestratory).
Zastosowania i wpływ
Wyniki badań Zakładu wspierają:
•    rewizje taksonomiczne i delimitację gatunków,
•    rekonstrukcję historii populacji i zasięgów,
•    ocenę jakości siedlisk leśnych i nadrzecznych,
•    planowanie ochrony gatunków i siedlisk,
•    monitorowanie zmian środowiskowych z udziałem owadów i ptaków.

Zbiory i kolekcje
Zakład administruje jedną z największych kolekcji żywych linii Paramecium w Europie.
Ponadto ściśle współpracuje z Działem Zbiorów Naukowych, którego zasoby (ponad 2,18 mln okazów) wspierają projekty badawcze i dydaktykę.

Kształcenie, współpraca i popularyzacja
ZBM prowadzi praktyki, staże, szkolenia, wykłady, działania popularyzatorskie oraz współpracuje z licznymi ośrodkami krajowymi i zagranicznymi, uczestnicząc w projektach i konsorcjach naukowych.